.


menu karawanken

De Karawanken

Hotel Niedersachsen met Mannenkoor De Karawanken 

Verslag van de koor- en concertreis naar de Harz in september 2010

Vrijdag 24 september 2010 

Het is zeven uur in de ochtend en op het busstation in Uden heerst een gezellige drukte, een beetje een georganiseerde chaos. Koffers en tassen worden ingeladen en van partners en vrienden neemt men hartstochtelijk afscheid. Om iets voor 7.30 uur vertrekt de bus voor onze tweejaarlijkse koorreis, ditmaal naar de Harz in centraal Duitsland.

Onze voorzitter, Frans Bauer, en ook de voorzitter van de reiscommissie Bas Dielissen heten iedereen welkom en spreken de wens uit dat we een mooie reis zullen hebben en dat alles goed zal gaan. Ook chauffeur Hans, die ons nog van twee jaar geleden kent, heet ons welkom in zijn bus en geeft tevens de nodige instructies. Na de altijd weer leuke ochtendgrapjes wordt er verheugd gereageerd op een klein artikeltje in het Brabants Dagblad waarin onze reis genoemd wordt.

Geheel volgens planning hebben we om 10.15 uur onze eerste koffiestop in het plaatsje Ibberbüren in Hotel Leugermann. Een lekker kopje koffie en een heerlijke stukje (calorierijke) koek, alles volgens Duitse degelijkheid georganiseerd. Bij het weer instappen is het buiten druilerig. We zullen er aan moeten wennen, want de komende dagen wordt het niet meer droog!

Na een rustige reis komen we aan in Hameln om de lunch te gebruiken. De reiscommissie is er in geslaagd om een zeer fraaie omgeving uit te zoeken: een oude elektriciteitscentrale die via het water uit de Weser aangedreven werd. Deze werd al in 1906 in productie genomen. De zeer robuste aandrijving en turbine staan midden in het restaurant Böhmerwald dat verder heel smaakvol is aangekleed en verlicht. De warme lunch zelf begon karig en kwam wat traag op gang maar uiteindelijk heeft iedereen voldoende kunnen etenVan hieruit wandelen we naar de kade waar de boot arriveert voor een tochtje over de Weser.

Rondvaartboot Hameln

Het weer is nog steeds druilerig maar de stemming opperbest. Veel te zien is er eigenlijk niet behalve een sluis en een enkele verdwaalde reiger die de meesten niet eens hebben gezien. Zij hadden het te druk met praten of een kaartje leggen. Een plaatselijke dichter vat de plaats Hameln aan de Weser mooi samen:

Wo Werra sich und Fulda küssen

Sich ihre Namen büssen müssen

Und hier entsteht durch diesen kuss

Deutsch bis zum Meer der Weser Fluss

Van de bekende rattenvanger van Hameln hebben we niet veel gezien, evenmin als van het stadje zelf. Eigenlijk wel jammer, maar een reis organiseren is ook keuzes maken en gelukkig doet dat alleen de reiscommissie.

Hotel NiedersachsenDe reis gaat verder naar ons einddoel, Hahnenklee-Bockswiese in de Noordwestelijke Harz midden in Duitsland. Vanzelfsprekend betekent dit dat de weg slingert en het allemaal niet meer zo snel gaat. Op de geplande tijd van 18. 00 uur komen we aan bij Hotel Niedersachsen. Hier zullen we de rest van de reis overnachten en verblijven. Het systeem van kamertoewijzing in de bus verloopt prima en is een aanrader voor de volgende keer. Na het inchecken kunnen we (en moeten we) meteen dineren. Dit gebeurt in de vorm van een voortreffelijk buffet. Na afloop met zijn allen snel de bus in om naar onze generale repetitie in de Kursaal in Hahnenklee te rijden, slechts twee kilometer verderop. En zoals het hoort op een generale repetitie blijkt alles nog niet 100% te lopen. We moeten zelfs nog een nieuwe systematiek van opkomen voor en afgaan na het concert oefenen! Om 21.30 gaan we terug naar ons hotel en hoewel het een lange dag is geweest komen we nog even samen om stil te staan bij het overlijden van Han Urlings. Na een kort woordje door Bas Dielissen drinken we een borrel op Han die ons is aangeboden door Mevr. Urlings en haar gezin.

Een deel van de reizigers (het verstandige deel….) gaat hierna naar bed, de rest drinkt en zingt nog even wat. Het einde van een lange dag.

 

Zaterdag 25 september 2010

Na een stevig en smakelijk ontbijt stappen we om 8.45 uur in de bus, iedereen gekleed in smoking. Hier en daar slaat de paniek even toe als men zijn manchetknopen en/of strikje niet kan vinden, maar uiteindelijk is iedereen toch “full dressed” in de bus.

Vandaag maken we met de bus een tochtje door het noordwesten van de Harz. Onze gids is Klaus Brandecker (tevens medewerker van hotel Niedersachsen). Sinds afgelopen jaar is dit gebied erkend en aangewezen als Wereldnatuurmonument. Al eeuwenlang zijn er in dit gebied meertjes, dijken, beken, dammen en molens om de waterhuishouding te regelen en het gebruik van watermolens mogelijk te maken. Een belangrijk waterbouwkundig werk uit meer recente tijd is de “Okerstausee”, een stuwmeer gevoed door de rivier de Oker. Met de bouw van de stuwdam is begonnen in 1936. Het stuwmeer is 60 meter diep en helaas moest een plaatselijk gehucht geofferd worden. Dit dorp ligt sindsdien op de bodem van het meer. Het water uit dit meer is het drinkwater voor enkele grote steden in de buurt van de Harz. Het hoogteverschil wordt ook gebruikt voor het opwekken van elektriciteit.

De rit voert verder o.a. ook langs de “Brocken”, met 1142 meter de hoogste berg in de omgeving. Bij het einde van de tweede Wereldoorlog werd dit gebied op 11 april 1945 zonder strijd ingenomen door de Amerikanen die er een militair kamp vestigden. Op 3 juli 1945 komt de “Brocken” na overleg van de Geallieerden in Russische handen en blijft het een militair kamp. Het ligt op/aan het IJzeren Gordijn, de grens tussen de DDR en West-Duitsland. Na de val van het DDR-bewind op 11 november 1989 dwingen de vrienden van de Harz op 3 december 1989 de opening van de “Brocken” (en het kamp) af.

De rondleiding door dit deel van de Harz wordt toch wel gedwarsboomd door het regenachtige weer. De prachtige natuur en de idyllische plekjes komen amper tot hun recht. We zien de grootste paardenrenbaan van de Harz maar ook een piepklein eilandje in de rivier de Oker dat bekend staat als verlovingseiland. Verliefde paren beloofden hiet voortaan met elkaar het leven te delen. Volgens enkele reisgenoten moet het eiland dan wel heel sterke krachten hebben!

 

We rijden nu in het gebied waar voorheen de grens tussen de DDR en West-Duitsland liep. Wanneer je er op gewezen wordt zie je hier en daar in het landschap nog de contouren. Onze gids Klaus Brandecker woonde zelf aan de grens in de DDR. Hij vertelt hoe hij zelf het vallen van het IJzeren Godijn heeft meegemaakt en ervaren.  Een indrukwekkend verhaal! Iedereen wordt er stil van en in de gesprekken daarna vraagt men zich (weer) af hoe zo’n ideologie en systeem zo lang kon onderdrukken en in stand kon blijven.

Kapel in het Klooster Drübeck

De rit gaat verder en we arriveren bij het klooster Drübeck. Hier stappen we uit voor een kort bezoek. Het regent nog steeds maar we vinden onderdak in de kapel. De ruimte ademt rust en heeft een mooie akoestiek. Als mannenkoor kunnen we het natuurlijk niet nalaten om even te zingen. Mala Moja is nu niet zo geschikt, maar het lied “Frieden” klinkt hier prachtig. Het klooster Drübeck was een nonnenklooster. Het wordt in oude geschriften voor het eerst als klooster genoemd in 960. De nonnen die het bewoonden kwamen uit de Saksische adel. De stichteres was Adelbrin. De laatste “Abtissin”, Magdalena, schonk het klooster in 1946 aan de Diakonie van de kerkprovincie Sachsen die het verder gebruikte als kuur- en rustoord. De dichter Wilhelm Raabe was hier regelmatig gast. Kasteel Stollberg in Wernigerode

Op weg naar Wernigerode zien we nog twee oude stoomlocomotieven volop in bedrijf. Ze rijden nog over een zgn. smalspoor en worden gebruikt voor touristische tochtjes.

We arriveren in Werningerode, een stad van ong. 35000 inwoners en voorheen DDR-gebied. Wat opvalt is de enorme renovatie- en inhaalslag die er de laatste 20 jaar is gemaakt op het gebied van infrastructuur en achterstallig onderhoud. Een belangrijke werkgever in dit gebied is de grote brouwerij. Helaas is de hoge werkloosheid voor de bevolking nog steeds een gegeven. De stad is in de tiende eeuw gesticht en kent een rijke historie. Centraal hierin staat de burcht/het kasteel dat prominent boven de stad uittorent. Hier heerste en woonde het geslacht zu Stollberg. Het Nederlandse koningshuis is hier verwant mee.

Der BimmelbahnOp een grote parkeerplaats staat de Bimmelbahn te wachten om ons in de regen naar boven, naar het kasteel te brengen. Bij het instappen en tijdens de rit naar boven laten we weer eens merken dat we niet voor niets een groep zangers zijn. Technische hoogstandjes als “in een rijtuigje”en “een karretje dat over de zandweg reed” worden uit volle borst meegezongen. Bij het kasteel aangekomen begeven we ons eerst naar het restaurant “Schlossterrassen” om de lunch te gebruiken. Iedereen is wel toe aan een hapje en een drankje. Tijdens de lunch zingen we natuurlijk enkele keren maar we zitten nogal verspreid zodat een goede coördinatie en directie lastig is. Marius Wijdeven zingt “Die zwölf Raüber” en de aanwezige gasten genieten met volle teugen van onze zangkunsten.

Het is eigenlijk de bedoeling om een klein concert te geven op het plein voor het kasteel.

Vanwege het weer is dit erg moeilijk. We zingen wel wat maar eerlijk gezegd hebben we wel eens beter gepresteerd! Na een enigszins chaotische procedure bij de toegang naar het kasteel verzamelen we ons in de kapel. Hier zingen we nog enkele liederen. Deze keer gaat het beter. We worden in enkele groepen opgedeeld en onder leiding van een gids dwalen we door diverse gangen, kamers en zalen. Alles heel indrukwekkend, maar ook hoor ik nogal eens om me heen dat hier vroeger toch veel arme sloebers zich heel hard voor weinig vergoeding hebben moeten uitsloven. Aan het einde van de rondleiding gaan we weer naar de plaats waar de Bimmelbahn ons moet ophalen. Hij is er nog niet en intussen is het opgehouden met zachtjes regenen…. Enkele koorleden duurt het te lang en zij gaan lopend door de regen terug naar het vertrekpunt. De rest gaat met de Bimmelbahn. Het is nat, een beetje koud en niemand vindt het erg dat we snel de bus ingaan en huiswaarts keren naar ons “Hotel Niedersachsen”. Achteraf kun je je afvragen waarom we de hele dag in smoking gelopen hebben, maar zelfs voor onze reiscommissie, die alles strak geregeld heeft en in de gaten houdt is het weer een niet te sturen factor.

 

In het hotel genieten we om 17.00 uur wederom van een uitgebreid en lekker buffet. Hierna wil onze dirigent Jos van Eyck zo snel mogelijk naar de Kursaal in Hahnenklee om in te zingen en ons voor te bereiden op het avondconcert.

Het concert wordt gegeven samen met MSV Juventa uit Goslar. MSV Juventa bestaat uit een mannen- en een vrouwenkoor. Het mannenkoor is al in 1877 opgericht en bestaat uit ong 35-40 personen. Het vrouwenkoor is opgericht in 1997. De voorzitter van het koor is Hartmuth Pech. De dirigent van het mannenkoor is Tibor Stettin, die van het vrouwenkoor Annette Krieger.

Om klokslag 20.00 uur gaat het concert van start. Er is via raamposters en plakkaten veel aandacht gevraagd voor dit concert. In de zaal zitten behalve de genoemde koren een 60-tal bezoekers. Onder hen ook de gastheer en gastvrouw van ons hotel, samen met enkele medewerkers. Erg leuk.

Op het podium van Hahnenklee

Het optreden dat wij als Karawanken geven verloopt goed en te horen aan de reacties uit de zaal bevalt het het publiek ook bijzonder goed. We worden begeleid op piano door de dirigent van MSV Juventa, de heer Tibor Stettin. Het optreden van het mannenkoor Juventa is naar ons oordeel onder de maat. Misschien dat de afwezigheid van een aantal koorleden hier mede debet aan is. Het vrouwenkoor presteert wat beter maar valt ons ook niet mee. De gezamenlijke afsluiting met het lied “Aus der Traube in die Tonne” loopt wel goed en is een goede keuze als eindlied. Op het einde van het concert spreekt onze voorzitter Frans Bauer mooie woorden en bedankt de dirigenten Jos van Eyck, Tibor Stettin, Annette Krieg en voorzitter Hartmuth Pech. Hij onderstreept dit met een bloemetje en een flesje (drank). Om 22.00 uur is het afgelopen en gaat iedereen eigenlijk ook meteen weg zonder nog even na te praten.

 

Hans Stolz Chauffeur Hans begeleidt Peter Gruithuyzen Wilma de Heks...

Wij stappen in de bus en gaan terug naar ons hotel. Na zo’n concert heeft iedereen nog wel zin in een borreltje! Het wordt beregezellig als Jos zijn accordeon pakt en een aantal meezingers inzet. Ook onze buschauffeur laat zich niet onbetuigd en speelt op zijn gitaar vrolijk mee (o.a. met Peter Gruithuyzen).

Hans Stoltz verrast iedereen met een optreden waarbij een bezem en wandelstok vindingrijk als instrument gebruikt worden. Later op de avond komt onverwacht een echte heks (Wilma Veldhuis, onze gastvrouw) de feestvreugde verhogen. En natuurlijk kan de avond niet eindigen zonder het optreden van Hans Muller met een zeer speciale uitvoering van “Die Fledermaus” op de locatie Corsica!

Zondag 26 september 2010

Na het (inmiddels ) gebruikelijke ontbijtbuffet vertrekken we niet meteen naar Claustal-Zellerfeld waar wij de mis in de St. Nikolauskirche zullen opluisteren. Jos wil eerst nog inzingen in het hotel. En zoals altijd had Jos met zijn kennis en ervaring ook nu weer gelijk. Het was hard nodig na zo’n uitbundige feestavond! Het koste hem moeite om iedereen weer in het muzikale gareel te krijgen. Zelf was hij er trouwens qua stem ook niet zo best aan toe (verkouden? griep?)

Na het inzingen vertrekken we naar Claus-Zellerfeld waar we hartelijk worden verwelkomd  door Frau Gayer en haar dochter. Frau Gayer is de voorzitter van het kerkbestuur. Na het opnieuw inzingen en afstemmen met de organist Herr Klaus-Dieter Kern krijgen we een lekker kopje koffie aangeboden. Als tegenprestatie zingen we enkele liederen.

Om 11.00 uur begint de mis. Omdat we ons op zeer dringend verzoek van de organist  moeten opstellen rondom zijn orgel in plaats van voor op het priesterkoor wordt het voor de dirigent en de koorleden lastig om goed te acteren. Ondanks deze handicap hebben we goed gepresteerd. De gastsopraan Katherina Gundermann zong goed, zij had een mooie, warme stem. Jos en organist Klaus Dieter Kern

Na de mis keren we terug naar ons hotel. Hier poseren we als koor even voor Hotel Niedersachsen voor een foto met ons gastechtpaar Henk en Wilma Veldhuis. Onze soepele en creatieve reiscommissie heeft gezien het slechte weer voor wie dat wil die middag een rondleiding georganiseerd naar de stad Goslar. Het blijkt dat bija iedereen dit een goed idee vindt (op enkele fanatieke wandelaars na die een erg mooie wandeltocht maken rondom ons hotel). In Goslar hebben we een Nederlandstalige gids.

De plaats Goslar is ong. 200 jaar ouder dan de plaats Wernigerode. De naam betekent “weide aan de beek” (Gos is beek, Lar is weide). Goslar ligt tegen de Harz aan, niet erin. In de laatste 1000 jaren is de mijnbouw in de tegen de stad aanliggende Rammelsberg veruit de belangrijkste activiteit geweest in Goslar. Met name hiermee werd veel geld verdiend. Dat is ook wel te zien in de oude binnenstad. Veel prachtige oude gebouwen die onbeschadigd uit het strijdgewoel van de Tweede Wereldoorlog zijn gekomen  en goed worden onderhouden. De bekende industriële familie Siemens had hier zijn oorsprong.

Marktplein Goslar, met links op de hoek de "centenschijter"Onze gids slaagt erin om ons in een zeer kort tijdsbestek de belangrijkste gebouwen en plaatsen te laten zien. Vooral het waterlopensysteem door de stad was ingenieus, temeer omdat men te maken had met flinke vervuiling vanuit de mijn in de Rammelsberg. Maar ook de Kaiserpfalz, het oude lazeret, het prachtige markplein en de vele oude huizen met leistenen op de buitenmuren zijn bijzonder. Op het marktplein hebben we geïnteresseerd staan kijken naar de beroemde klok, in1968 door de mijn aan de stad geschonken, waarbij een aantal keren per dag een (mechanische) voorstelling van de zeer belangrijke mijnbouw gegeven wordt. En natuurlijk is dit een heel mooi plekje voor Mala Moja!!

 

In 1988 is de mijn na meer dan 1000 jaar actief te zijn geweest definitief gesloten. De Rammelsberg was leeg. De stad, de berg en de mijn staan op de werelderfgoedlijst. Momenteel loopt het inwonertal van Goslar (ong. 35000) gestaag terug, met name vanwege de werkgelegenheid. De voornaamste economische activiteit is nu het tourisme.

Om 16.15 uur stappen we weer in de bus. Een groepje (dronken) vrouwen probeert ons aan het zingen te krijgen, zonder succes. Een half uurtje later arriveren we bij ons hotel. We hebben voldoende tijd om ons voor te bereiden op de gezamenlijke BBQ met MSV Juventa. Om 18.30 uur druppelen de eerste gasten binnen. Het aantal valt wat tegen. Het hotelteam is er wederom in geslaagd om een voortreffelijke BBQ samen te stellen. Er wordt veel gelachen, veel gezongen en ook een glaasje gedronken. In de loop van de avond geeft onze voorzitter het complete hotelteam de welverdiende complimenten voor de uitstekende ontvangst en verzorging. Het hotel en zijn medewerkers hebben in belangrijke mate bijgedragen aan het succes van deze reis. Hij overhandigt een vaantje van De Karawanken en vertrouwt er op dat het een mooi plaatsje zal krijgen in het hotel.

Jos en Pieter, die in de zevende hemel is...

Maandag 27 september 2010

Ook deze morgen is het, zoals de laatste drie dagen, erg regenachtig en nat. Na het ontbijt heeft iedereen keurig zijn koffer(s) ingepakt en nadat alles is ingeladen bedankt het echtpaar Henk en Wilma Veldhuis ons nogmaals voor ons bezoek. Helaas moet onze dirigent terug naar bed omdat hij zich te ziek voelt om mee te gaan. Na enig licht ingrijpen van een dokter kan hij zich rond de middag weer bij ons voegen. We rijden weer naar Goslar om de zilvermijn te bezoeken.

Rijtje geelhelmen in de mijn... bij het waterrad...Bij de mijn aangekomen worden we in drie groepen verdeeld voor een rondleiding. Eén groep kan met een treintje, de andere twee groepen gaan te voet. Via tweehonderd jaar oude gangen en trappen komen we bij de met water aangedreven trek- en hijsinstallaties. Indrukwekkend, zeker als je ziet dat slechts 75 liter water een 20 ton wegend waterrad in beweging zet! De mineralen die hier gewonnen werden waren lood, koper en zink. Goud en zilver waren eigenlijk “bijvangst” maar economisch wel de moeite waard om te winnen. Omdat geen steenkoolachtig erts in de berg aanwezig was, was er ook niet het gevaarlijke mijngas en kon men in vroeger tijden gebruik maken van vuur om het zeer harde gesteente via verhitting (uitzetten en krimpen) te breken. Vanwege tijdgebrek kunnen we het proces dat na de winning van het erts plaatsvindt niet meer bekijken.

Om 11.30 uur gaan we naar het nabijgelegen restaurant “Haus Gosetal” waar we een stevige broodmaaltijd krijgen aangeboden. Hier blijkt dat een koorlid zijn gehoorapparaat verloren is. Gelukkig kan dit in de mijn nog worden opgespoord voordat we vertrekken. Een enkel lid is zo bang dat hij honger krijgt dat hij 37 worsten in servetjes rolt om onderweg te kunnen gebruiken!

In de regen beginnen we om 13.00 uur aan de terugreis. In de bus is het een beetje stiller dan normaal. Men moet natuurlijk alle indrukken verwerken, maar de vermoeidheid eist ook zijn tol. Onderweg stoppen we nog eenmaal voor een plaspauze en een drankje bij Hotel van de Valk in Melle, maar daarna gaat het in een ruk door naar Schayk In de bus leest Harrie Daudt nog een vers geschreven gedicht van eigen hand voor.

In Schayk wacht ons in restaurant “Nieuw Schayk” nog een afsluitend diner. De voorzitter evalueert alvast summier even deze reis en de algehele conclusie is: prima georganiseerd, alle complimenten voor de reiscommissie en een “dank je wel” voor al het werk

Om 21.30 uur vertrekken we naar Uden. In de bus complimenteren we onze chauffeur Hans voor de vriendelijke en correcte werkwijze. Hijzelf heeft er ook van genoten en eindigt met de woorden: ik hoop dat ik de volgende keer weer meemag. We arriveren volgens planning om 22.00 uur bij het busstation in Uden, waar familieleden en/of vrienden al ongeduldig op ons staan te wachten. Het einde van een weliswaar natte maar uitermate geslaagde koorreis.

 

Theo van Asseldonk

Theo van Asseldonk

 

 

Hier volgt een reactie van Lisette, op haar website: lisettekramerharz.waarbenjij.nu

 

een paar kleine beetjes van papa

het mannenkoor: De Karawanken was hier!

en omdat papa natuurlijk ook super mooi kan zingen en ook bij een mannenkoor zit had ik meteen al een overeenkomst met deze mannen! vanaf het eerste moment was er meteen een klik! deze mannen weten wat feesten is! geweldig! wat was dit weekend super gezellig! ik heb nog nooit zoveel gezang gehoord maar het klonk mooi! alleen vanochtend bij het vertrek was er geen een meer bij stem, dus was het erg rustig!
De eerste avond kreeg ik meteen al een serenade van de dirigent, die speelde met zijn accordeon en 80 mannen die meezongen! hier werd ik sprakeloos van! Speciaal voor papa heb ik filmpjes opgenomen en die zijn te bekijken op youtube: "Klik dan hier..." en dan zie je de opnames van het concert en van de acapella versies hier in het hotel!
gisteravond deden ze hun dankwoord en heb ik een staande ovatie gekregen en weer een serenade! we hebben gedanst gelachen en gezongen en mann, wat wilde ik op dat moment graag naar huis om dit alleen maar even te vertellen!
dit was een aantal heren opgevallen en die kwamen naar mij toe later. "je had het net moeilijk hè?!" waarop ik alleen nog maar een "ja" kon uitbrengen.. heb daarna m'n tranen even laten gaan. en gegeten en weer doorgewerkt. toen in in m'n kamer kwam even met marc geskypt en daar m'n tranen een half uur laten vloeien.. dat waren genoeg tranen voor weer 6 weken dacht ik!

het afscheid vanochtend viel me ook erg zwaar, heb vanochtend even een aantal tranen weggepinkt, want miste papa wel heeeel erg.. en toen gingen ze dus ook nog weg, dus een klein beetje papa ging ook weer..

Mannen, Bedankt voor dit fantastische weekend! Ik heb er van genoten!